Oran Sınıflandırılması

Sık kullanılan oran sınıflandırması; Likidite oranları, Faaliyet oranları, Finansal Kaldıraç oranları, Karlılık oranları, Borsa performans oranları, Büyüme oranlarıdır.  

Likidite oranları, cari oran ve asit test’dir. Cari oran, dönen varlıkların kısa vadeli borçlara bölünmesiyle bulunur ve kısa vadeli borçların dönen varlıklarla karşılanma yeterliliğini gösterir. Asit test ise dönen varlıklardan stokların çıkartılmasıyla bulunan değerin kısa vadeli borçlara bölünmesiyle bulunur, kısa vadeli borçların likit varlıklarla karşılama yeterliliğini gösterir.  

Faaliyet oranları, alacak devir hızı, stok devir hızı, borç ödeme süresi (borç devir hızı)’dir. Alacak devir hızı, yıllık net satışların ticari alacaklara bölünmesiyle bulunur, işletmenin alacaklarını tahsil etmedeki başarısını gösterir. Stok devir hızı satışların maliyetinin stoklara bölünmesiyle bulunur, şirketin stoklarının yılda kaç kez devredildiğini dolayısıyla stok yönetim uygulamasının etkinliğini gösterir. Borç ödeme süresi, alışların ticari borçlara bölünmesiyle veya satışların maliyeti ile stok seviyesinin değişim (yeni stoktan eski stok değerinin çıkartılmasıyla bulunur) toplamının ticari borçlara bölünmesiyle bulunur ve borçların yılda kaç kez ödendiğini gösterir. Dikkat edilirse tüm faaliyet oranları yılda-kez cinsinden bulunur. Yılda 365 gün olduğuna göre; 365’in bulunan faaliyet oranına bölünmesiyle aynı faaliyet oranları gün cinsine çevrilmiş olur. Gün cinsinden faaliyet oranlarının daha detaylı kullanımı da mümkündür. Örneğin alacak devir hızı ile stok devir hızı toplanarak “stokların paraya dönüş süresi” bulunur. Borç ödeme süresinden, stokların paraya dönüş süresinin çıkartılmasıyla şirketin parayı faiz v.b getiri amacıyla kullanabileceği süre bulunabilir ki özellikle malı peşin satıp sonradan mal bedelini ödeyen parekende gibi sektörlerde bilhassa yüksek faiz ortamında çok önemli bir orandır. Borç ödeme süresinin stokların paraya dönüş süresinden kısa olması da benzer şekilde değerlendirilmelidir.  

Finansal kaldıraç oranları: Borç/Özsermaye oranı ve faiz karşılama oranıdır. Borç/Özsermaye oranı, kısa ve uzun vadeli borçlar toplamının özsermayeye bölünmesiyle bulunur, şirketin borçla finanse edilmesinin ölçütüdür. Faiz karşılama oranı, faaliyet karının faiz giderlerine bölünmesiyle bulunur, şirketin borç ödeme-faiz giderlerin karşılama yeteneğini gösterir.  

Karlılık oranları; brüt kar marjı, faaliyet kar marjı, net kar marjı, varlıkların karlılık oranı ve özsermaye karlılık oranlarıdır. Brüt kar marjı, brüt satış karının net satışlara bölünmesiyle bulunur, şirket faaliyetlerinin ve firmanın fiyat politikalarının etkinliğini gösterir. Faaliyet kar marjı , esas faaliyet karının net satışlara bölünmesiyle bulunur, şirketin esas faaliyetlerinden elde ettiği karı gösterir. Net kar marjı, net dönem karının net satışlara bölünmesiyle bulunur, tüm giderler ve vergi düşüldükten sonra sonra elde edilen karı gösterir. Varlıkların karlılık oranı, net dönem karının toplam varlıklara bölünmesiyle bulunur, şirket varlıklarının karlılığını gösterir. Özsermaye karlılık oranı, net dönem karının özsermayeye bölünmesiyle bulunur, şirketin hissedarlarına sağladığı karlılığı gösterir.  

Borsa performans oranları; FK, PD ve kar dağıtım oranlarıdır. FK (Fiyat/Kazanç), hisse fiyatının hisse başına kara bölünmesiyle bulunur, hisse fiyatının hisse başına karın kaç katı olduğunu gösterir. PD, Piyasa değerinin defter değerine bölünmesiyle bulunur, hisse fiyatının özsermayenin kaç katı olduğunu gösterir. Kar dağıtım oranı, toplam temettünün net dönem karına bölünmesiyle bulunur, şirketin net dönem karından dağıtılan temettü oranını gösterir.  

Büyüme oranları: Satışların büyümesi, net kar büyümesi, Aktif büyüme hızı, net varlık büyümesi, özsermaye büyüme hızı’dır. Satışların büyümesi, son dönem satışlarından bir önceki dönem satışlarının çıkartılmasıyla bulunan değerin önceki dönem satışlarına bölünmesiyle bulunur, şirket net satışlarının bir önceki döneme göre değişimini gösterir. Net kar büyümesi, , son dönem net karından bir önceki dönem net karının çıkartılmasıyla bulunan değerin önceki dönem net karına bölünmesiyle bulunur, şirket net karının bir önceki döneme göre değişimini gösterir. Aktif büyüme hızı, , son dönem varlıklarından bir önceki dönem varlıklarının çıkartılmasıyla bulunan değerin önceki dönem varlıklarına bölünmesiyle bulunur, şirket varlıklarının bir önceki döneme göre değişimini gösterir. Özsermaye büyüme hızı, , son dönem özsermayesinden bir önceki dönem özsermayesinin çıkartılmasıyla bulunan değerin önceki dönem özsermayesine bölünmesiyle bulunur, şirket varlıklarının bir önceki döneme göre değişimini gösterir.  

Sonraki Yazılar »